Nova studija sugeriše da na naše zdravlje tokom života ne utiče samo povećanje tjelesne težine, već i period kada se ti kilogrami nakupe, pri čemu je debljanje u ranoj odrasloj dobi više povezano s rizikom od smrtnosti.

Učesnici kod kojih se gojaznost prvi put razvila između 17. i 29. godine imali su oko 70 posto veće šanse da umru od bilo kojeg uzroka tokom perioda praćenja, u poređenju s onima koji nisu razvili gojaznost do 60. godine.

Studiju je proveo tim sa Univerziteta Lund u Švedskoj, a dizajnirana je da prati težinu tokom vremena umjesto da se oslanja na jedan kratak uvid.

Podaci o više od 600.000 ljudi dobijeni su iz postojeće baze podataka, uključujući samo one s najmanje tri zabilježena mjerenja težine između 17. i 60. godine života.

Iako studija ne pokazuje da je rano debljanje bilo direktno odgovorno za smrtne slučajeve, radije nego bilo koji drugi faktor, poznato je da je gojaznost povezana s nizom zdravstvenih problema.

- Najdosljedniji nalaz je da je debljanje u mlađoj dobi povezano s većim rizikom od prerane smrti kasnije u životu, u poređenju s ljudima koji dobiju manje na težini - kaže epidemiologinja Tanja Stocks sa Univerziteta Lund.

Prema istraživačima, moguće je da je provođenje više godina života pod biološkim stresom zbog prekomjerne težine, pri čemu je tijelo pod većim pritiskom i rizikom od trošenja nego što je normalno, razlog za statistiku o ranijim smrtima.

Tim je pratio ukupnu smrtnost i smrtne slučajeve povezane s brojnim stanjima uzrokovanim gojaznošću, uključujući kardiovaskularne bolesti, nekoliko vrsta raka i dijabetes tipa 2.

Početak gojaznosti definisan je kao prvi put kada je zabilježeni indeks tjelesne mase (BMI) dostigao 30 ili više. Korištenje BMI-ja bila je standardna praksa u vrijeme mjerenja težine, iako se definicije gojaznosti danas mijenjaju.

Pored primarnog nalaza o debljanju u ranoj odrasloj dobi, vrijedno je spomenuti još nekoliko asocijacija. Kao što se i očekivalo, oni koji su dobili najviše na težini u bilo kojoj dobi imali su veće šanse da umru tokom perioda studije. Kardiovaskularne bolesti, uključujući srčane i moždane udare, činile su najveći udio u ovim asocijacijama.

- Naši nalazi o većoj smrtnosti od svih uzroka i kardiovaskularnih bolesti povezanih s ranim debljanjem i pojavom gojaznosti sugerišu da bi trajanje gojaznosti, prije nego debljanje u kasnoj odrasloj dobi, moglo biti ključni faktor rizika - pišu istraživači u svom objavljenom radu.

"Dugotrajna izloženost otpornosti na insulin, upalama i hiperkoagulaciji zbog adipocitokina koji se oslobađaju iz masnog tkiva vjerovatno doprinose ovim rizicima."

Smrtni slučajevi od dijabetesa tipa 2 i određenih vrsta raka također su povezani s gojaznošću, ali nekoliko uzroka smrti - uključujući rak mokraćnog mjehura kod muškaraca i rak želuca kod žena - statistički nije pokazalo nikakvu vezu.

Postojale su i razlike između muškaraca i žena.

Kod raka kod žena, povećani rizik od prerane smrti povezan s gojaznošću bio je otprilike isti bez obzira na to kada je došlo do povećanja težine. Ovo sugeriše da je ovdje neki drugi faktor značajniji nego drugdje - možda hormonalne promjene povezane s menopauzom.

- Ako naši nalazi među ženama odražavaju ono što se dešava tokom menopauze, pitanje je šta je starije: koka ili jaje? - kaže epidemiologinja Huyen Le sa Univerziteta Lund.

"Moguće je da hormonalne promjene utiču na težinu, kao i na dob i trajanje tokom kojeg se te promjene dešavaju - te da težina jednostavno odražava ono što se dešava u tijelu."

Ovdje treba spomenuti i ograničenja. Vježbanje i ishrana nisu uzeti u obzir, a mogli su igrati ulogu u stopama smrtnosti koje su istraživači uočili - znamo da su oni također ključni za ukupno zdravlje.

Dodavanje podataka o ovim faktorima moglo bi biti opcija za buduća istraživanja, napominju autori studije, kao i ispitivanje raspodjele masti, što novije definicije gojaznosti čine, te razlikovanje masne i mišićne mase.

S obzirom na veliki broj učesnika i praćenje težine tokom više godina za svakog od njih, istraživači sugerišu da su ovo važni nalazi za javno zdravlje: sprječavanje gojaznosti treba provoditi što je ranije moguće u životu, prenosi Science Alert.

Da se rizik od smrtnosti otkriven ovdje prikaže u brojevima: ako je 10 od svakih 1.000 učesnika bez rane gojaznosti umrlo tokom perioda praćenja, oko 17 od 1.000 umrlo je među grupom koja je rano razvila gojaznost.

- Ne bismo se trebali previše opterećivati tačnim brojkama rizika - kaže Stocks.

"Oni su rijetko potpuno precizni, jer na njih utiču, na primjer, faktori uzeti u obzir u studiji i tačnost kojom su mjereni i faktori rizika i ishodi."

"Međutim, važno je prepoznati obrasce, a ova studija šalje važnu poruku donosiocima odluka i političarima."

Istraživanje je objavljeno u časopisu eClinicalMedicine, prenosi Tuzlanski.