S dolaskom septembra za mnoge građane počinje i najteži dio godine. Ambrozija je ušla u period najintenzivnijeg cvjetanja, a koncentracije njenog polena posljednjih sedmica su u porastu.

Za osobe alergične na ovu biljku to znači učestalo kihanje, curenje i začepljen nos, svrbež i suzenje očiju, ali i ozbiljnije tegobe, posebno kod onih koji imaju astmu.

Alergolog mr. sci. dr. Vladimir Turuntaš za Faktor upozorava da upravo kraj augusta i prva polovina septembra predstavljaju period kada se očekuju najveće tegobe kod osoba alergičnih na ambroziju.

No doktor upozorava da najgore tek slijedi.

- Upravo ulazimo u period godine kada očekujemo najveće tegobe kod osoba alergičnih na ambroziju. Kraj augusta i posebno prva polovina septembra predstavljaju period najintenzivnijeg cvjetanja ambrozije na našem području. Prema podacima monitoringa polena u BiH, koncentracije ambrozije su posljednjih sedmica u porastu, a vrhunac se očekuje upravo početkom i tokom prve polovine septembra. Ipak, koncentracija polena može značajno varirati od dana do dana i zavisi od lokaliteta i vremenskih uvjeta - kaže Turuntaš.

Najčešći simptomi su karakteristični za alergijski rinitis i konjunktivitis - učestalo kihanje, svrbež nosa i očiju, vodenast sekret iz nosa, začepljen nos, suzenje i crvenilo očiju. Kod nekih osoba mogu se javiti i svrbež ždrijela ili nepca, kašalj i osjećaj nadražaja u grlu.

Poseban problem predstavljaju pacijenti koji već imaju astmu, jer polen ambrozije kod njih može dovesti do pogoršanja simptoma.

Iako se simptomi alergije na ambroziju često mogu zamijeniti s prehladom ili virusnom infekcijom, postoje razlike koje mogu pomoći da ih građani prepoznaju.

- Alergiju karakterišu prije svega svrbež nosa i očiju, učestalo kihanje i vodenast sekret iz nosa. Temperatura i opća malaksalost nisu tipične za alergijski rinitis. Kod virusne infekcije češće imamo bol u grlu, osjećaj bolesti, ponekad temperaturu, a sekret iz nosa može s vremenom postati gušći. Važna je i povezanost sa sezonom. Ako se tegobe ponavljaju svake godine u isto vrijeme i pogoršavaju se nakon boravka na otvorenom, to snažno govori u prilog sezonskoj alergiji - pojašnjava alergolog Turuntaš. 

Alergija se pritom ne mora pojaviti samo kod djece. Prvi simptomi mogu se javiti i kod odraslih koji ranije nisu imali problema.

- Alergijski rinitis se može prvi put manifestirati i u odrasloj dobi. To ne znači nužno da je osoba tek tada postala senzibilizirana. Senzibilizacija može postojati određeno vrijeme prije pojave izraženih simptoma. Također, pojavu novih simptoma u odrasloj dobi ne treba automatski pripisati alergiji. Ukoliko se tegobe ponavljaju, korisna je alergološka obrada - navodi Turuntaš.

Posebnu pažnju trebaju obratiti osobe koje već imaju astmu, ali i oni koji su ranije imali druge alergijske bolesti ili su senzibilizirani na polene.

- Polen ambrozije može izazvati pogoršanje astmatičnih simptoma: kašalj, sviranje u grudima, osjećaj stezanja u grudima i otežano disanje. Kod osobe koja ima izraženo otežano disanje, govori otežano zbog nedostatka zraka ili ima značajno pogoršanje astme, ne treba se oslanjati samo na lijekove koji se izdaju bez recepta, već treba potražiti ljekarsku pomoć - upozorava on.

Za razliku od kratkotrajne reakcije, kod osoba koje su svakodnevno izložene velikim količinama polena tegobe mogu potrajati znatno duže.

- Simptomi se mogu javiti vrlo brzo nakon izlaganja i trajati satima, ali kod intenzivne i ponavljane izloženosti mogu biti prisutni danima, praktično tokom cijelog perioda visoke koncentracije polena. Zato osoba može imati osjećaj da je "stalno prehlađena" tokom sezone ambrozije. Trajanje zavisi od stepena senzibilizacije, količine polena i terapije - kaže Turuntaš.

Zbog toga je, osim terapije, veoma važno smanjiti i samu izloženost polenu.

Građanima se savjetuje da prate podatke o koncentracijama polena i da, kada su vrijednosti visoke, što više smanje boravak na otvorenom, naročito na mjestima gdje ambrozije ima mnogo.

- Najvažnije je pratiti koncentracije polena i, kada su one visoke, smanjiti boravak na otvorenom, posebno u područjima gdje ambrozije ima mnogo. Treba držati prozore zatvorenim kada je koncentracija polena visoka i, kada je moguće, koristiti klimatizaciju i filtraciju zraka. Vožnja automobila sa zatvorenim prozorima također smanjuje izloženost - savjetuje alergolog.

Posebno treba izbjegavati košenje i boravak u neposrednoj blizini zapuštenih površina, njiva, puteva i drugih mjesta na kojima ambrozija raste u velikom broju.

Ne postoji, međutim, univerzalno pravilo da je određeni dio dana uvijek siguran za alergičare.

- Ne bih preporučio strogo pravilo da je određeni dio dana uvijek "siguran". Koncentracija polena zavisi od vrste biljke, temperature, vjetra, vlage i lokalnih uvjeta. Često može biti viša tokom jutarnjih sati, ali to nije pravilo koje vrijedi svaki dan i na svakom mjestu. Za alergičare je korisnije pratiti lokalne podatke o koncentraciji polena i provjetravati kada su koncentracije niže, a prozore držati zatvorenim u periodima visokih koncentracija, naročito tokom toplog, suhog i vjetrovitog vremena - kaže Turuntaš.

Jednostavne higijenske mjere također mogu pomoći da se smanji količina polena koja se unosi u dom.

- Polen se može zadržati na kosi, koži i odjeći, pa tuširanje, pranje kose i presvlačenje nakon dužeg boravka na otvorenom mogu smanjiti količinu alergena koji se unosi u kuću i produžava izloženost. To nije zamjena za terapiju, ali je dio ukupnog smanjenja izloženosti - ističe alergolog.

Za osobe koje svake godine u isto vrijeme imaju iste tegobe, posebno ako simptomi značajno remete svakodnevni život, san ili disanje, preporučuje se alergološka obrada kako bi se utvrdilo na šta tačno organizam reaguje i odredila odgovarajuća terapija.