Premijer KS

Forto o pripadnosti javnih prihoda: Nije istina da je sve ono što pripada TK otišlo u KS

FOTO: Ajdin Cocalić

U ponedeljak 24. januara na sjednici Zastupničkog doma Parlamenta Federacije Bosne i Hercegovine, između ostalog, razmatrat će se i Prijedlog zakona o izmjeni Zakona o pripadnosti javnih prihoda u FBiH.   

VEZANI TEKST - Nepravedna raspodjela novca kantonima: Prijedlog izmjena Zakona naredni mjesec ide u Parlament FBiH

Ono što se predlaže jeste korekcija samo jednog stava navedenog zakona, kojim je određen ponder 1,9658 za Kanton Sarajevo. U obrazloženju se navodi da nema potrebe za posebnim koeficijentom u slučaju KS obzirom da su ratne štete sanirane, tj. da je sada potrebno staviti naglasak na pravedniju raspodjelu prihoda.  

Tim povodom oglasili su se iz Vlade Kantona Sarajevo. Prema riječima premijera Edina Forte, opravdan osjećaj nepravde u Tuzlanskom kantonu da je raspodjela između kantona nepravedna je zloupotrijebljen na način da je "sve ono što pripada TK otišlo u KS".  

- To jednostavno nije istina. Izlaz iz ove situacije nije rušenje budžeta KS, već donošenje dobrog, potpuno novog federalnog zakona. Građani KS nemaju nikakvu sumnju da se po prvi put njihov novac troši odgovorno. Glasanje o uzimanju budžetskog novca isključivo građanima KS i preusmjeravanje u druge kantone je loša terapija za ispravnu dijagnozu - zaključio je premijer Forto.  

Kako kaže Davor Čičić, ministar finansija KS, iako predložena izmjena propisa direktno utiče, odnosno ugrožava ravnotežu budžeta KS Sarajevo, ista nije praćena obaveznim izračunima o uticaju na budžet ovog kantona.  

- Međutim, ono što posebno zabrinjava je da se, umjesto prijedloga potpuno novog zakona, razmatraju izmjene samo jednog stava postojećeg zakona, koji se pokazao kao netransparentan i neučinkovit. Netransparentnost se posebno odnosi na tumačenja konstrukcije "posebne rashodovne potrebe" koja je prisutna u slučaju raspodjele između kantona, ali i lokalnih zajednica, što se često ispušta iz vida - objašnjava ministar Čičić.   

Kako dodaje, drugi problem modela na kojem je baziran postojeći zakon je "bježanje" od osnovnog kriterija za raspodjelu prijavljenih i ubranih poreza, kao osnovice za utvrđivanje koeficijenta. Umjesto toga, nametnut je model sa kriterijima i ponderima koji nikome ne odgovara, pa ni KS.  

VEZANI TEKST - Zildžić traži pravičniju raspodjelu javnih prihoda i pita da li je stanovnik u KS dva puta vredniji od onog iz TK

- Postojeći model instalira neku vrstu "uravnilovke" u raspodjeli prihoda, čime je dat podstrek za uvođenje "totalne uravnilovke" što je potvrđeno novim prijedlozima za izmjene i dopune navedenog zakona. Ovakvim pristupom ugrožava se temeljno pravilo da se najveći dio poreza vraća tamo gdje je i nastao -navodi ministar Čičić.  

Ekonomski institut Sarajevo je 2015. pripremio studiju koja je pokazala da se oko 24 posto prihoda od indirektnih poreza (približno 100 miliona KM na godišnjem nivou) koja bi prema ekonomskim kriterijima (učešće KS u krajnjoj potrošnji, prijavljenom dohotku, ostvarenoj dodanoj vrijednosti) pripala KS, prelijeva drugim kantonima. Slični rezultati se dobiju i kada se analiziraju podaci iz 2019. godine. I u navedenoj godini je “prelijevanje” iz KS prema drugim kantonima iznosilo oko 100 miliona KM. Prema bilo kom ekonomskom kriteriju, koji se uobičajeno uzima u obzir u ovakvim situaciijama, učešće KS u FBiH veće je od učešća u raspodjeli prihoda od indirektnih poreza.  

Navode iz pomenute studije potvrdila je ekspertska misije Međunarodnog monetarnog fonda koji je bio u posjeti BiH u 2015. godini.  

VEZANI TEKST - Ko najviše puni državnu kasu

- Poreski obveznici u Kantonu Sarajevo su u 2019. godini uplatili 3,4 milijarde KM PDV-a da bi se u Kantonu Sarajevo, kroz prihode vratilo 457 miliona KM. Republika Srpska je u istoj godini uplatila 1,7 milijardi KM PDV-a da bi im se kroz prihode vratilo isto 1,7 miljardi KM.

To otvara pitanje i nepoštene vertikalne raspodjele koje predlagači ovog zakona ignorišu i pozivaju se na nenadležnost, iako su izabrani da predstavljaju i bore se za interese Federacije BiH, kroz rad u Parlamentu FBiH i kroz djelovanje i prema višim nivoima vlasti, gdje FBiH ima svoje predstavnike.

Često se u raspravama špekulira i činjenicom da brojne velike kompanije imaju svoje sjedište u Kantonu Sarajevo, pa po tom osnovu se prikazuje i neopravdano veliki iznos uplata indirektnih poreza iz Kantona. Međutim, kada bi se od ukupno uplaćenih indirektnih poreza sa nivoa KS odbilo ukupno uplaćeni iznos 38 najvećih kompanija i dalje uplate iz KS su preko četiri puta veće nego iznos novca koji je KS dobio u raspodjeli po važećem zakonu - objašnjava ministar Čičić.   

Kako je predloženo studijom koju je izradio Ekonomski institut Sarajevo, odnosno u skladu sa preporukama eksperata MMF-a koji su prezentirani na sastancima sa predstavnicima federalnog i kantonalnih ministarstava finansija, potrebno je razviti potpuno novi model raspodjele koji bi bio baziran na kombinaciji ekonomskih i socijalnih principa, na način da se unaprijedi fiskalna pozicija "siromašnih” kantona, a da se pritom ne ugrozi razvojni potencijal "bogatijih" kantona.

 

Vezani tekstovi
Više iz kategorije
Početna Najnovije Najčitanije Pretraga